dataiotech Labs
Runbook #33
sqlserver
CapacitySEV1 · KRİTİK KESİNTİ15-30 dakika / 15-30 minssysadmin / CONTROL SERVER / VIEW SERVER STATE

SQL Server TempDB Doldu: Alanı Kimin Tükettiğini Bulma

TempDB dosyası, version store ve disk doluluğu arasındaki farkı bulur; tüketen oturum veya büyüme sınırına göre güvenli müdahale sırası sunar.

Operasyonel Güvenlik ve Risk Uyarısı

Bu runbook müdahale adımları içerir; birçok adım yazma etkilidir (KILL, terminate, DROP, RESIZE). Önce test ortamında deneyin, üretimde adımları sırayla ve doğrulayarak uygulayın.

🟢 Salt Okunur (Read-Only)·🟡 Geri Alınabilir (Reversible)·🔴 Yüksek Etkili / Geri Alınamaz (High Impact)

1. Belirti / Symptom

- M34 TempDB boş alanı < %10; `tempdb is full`, `Could not allocate space for object ... in database 'tempdb'` gibi hatalar.

- Sort/hash spill, geçici tablo ve row-version kullanan sorgular başarısız olabilir.

2. Etki / Impact

Birden çok veritabanındaki sorgular ve işlemler etkilenir; TempDB instance genelinde paylaşıldığı için sorun tek uygulamayla sınırlı kalmayabilir.

3. Teşhis / Diagnosis

🟢 Salt Okunur1. TempDB içindeki tahsisleri dosya bazında ayırın (S52; SQL Server 2012+):
sql
SELECT file_id,
       total_page_count * 8 / 1024 AS total_mb,
       unallocated_extent_page_count * 8 / 1024 AS free_mb,
       user_object_reserved_page_count * 8 / 1024 AS user_mb,
       internal_object_reserved_page_count * 8 / 1024 AS internal_mb,
       version_store_reserved_page_count * 8 / 1024 AS version_store_mb
FROM tempdb.sys.dm_db_file_space_usage;
🟢 Salt Okunur2. En çok user/internal obje kullanan oturumları bulun (oturum toplamlarıdır; şu anki aktif isteğe birebir atfedilemeyebilir):
sql
SELECT TOP (20) s.session_id, s.login_name, s.host_name,
       (u.user_objects_alloc_page_count-u.user_objects_dealloc_page_count)*8/1024 AS user_mb,
       (u.internal_objects_alloc_page_count-u.internal_objects_dealloc_page_count)*8/1024 AS internal_mb
FROM sys.dm_db_session_space_usage AS u
JOIN sys.dm_exec_sessions AS s ON s.session_id = u.session_id
WHERE s.is_user_process = 1
ORDER BY (u.user_objects_alloc_page_count-u.user_objects_dealloc_page_count
        +u.internal_objects_alloc_page_count-u.internal_objects_dealloc_page_count) DESC;
🟢 Salt Okunur3. **Version store yüksekse** S49 ile uzun açık transaction'ları ve snapshot/RCSI kullanan uzun okumaları inceleyin. **ADR (Accelerated Database Recovery) açık kullanıcı veritabanlarında** PVS ilgili kullanıcı veritabanında tutulur; tüm sürümleme yükünün TempDB'de olacağını varsaymayın.
🟢 Salt Okunur4. S45 ile TempDB dosyalarının `MAXSIZE`, `FILEGROWTH`, toplam boyut ve bağlı olduğu sürücünün **gerçek boş alanını** kontrol edin. İçeride boş alan varsa fiziki disk alarmı farklı bir dosyadan kaynaklanıyor olabilir.

4. Müdahale / Response

🟡 Geri Alınabilir1. Gereksiz toplu rapor/sort işini sahibiyle koordine ederek durdurun; transaction açık ise geri alma disk alanını hemen serbest bırakmayabilir. `KILL` kararında rollback süresini ve bağımlı iş akışını kontrol edin:
sql
KILL 123;  -- 123: doğrulanmış, güvenle durdurulabilecek session_id
KILL 123 WITH STATUSONLY;
🟡 Geri Alınabilir2. Disk alanı yeterliyse ve mevcut TempDB datafile büyüyemiyorsa, gerçek **mantıksal dosya adını** S45 ile doğruladıktan sonra kapasiteyi artırın:
sql
ALTER DATABASE tempdb MODIFY FILE
  (NAME = N'tempdev', SIZE = 16384MB, FILEGROWTH = 1024MB);

`tempdev` adı örnektir, sisteminizde farklı olabilir. Dosyanın mevcut boyutundan küçük SIZE vermeyin; OS üzerinde yeterli yer ve makul büyüme aralığı şart.

🟡 Geri Alınabilir3. Version store'a neden olan uzun okuma/transaction için uygulama sahibini uyarın, oturumu güvenle kapatın. Temizlik asenkrondur; anlık boşalma beklemeyin.
🔴 YÜKSEK RİSK / GERİ ALINAMAZ4. **İlk çare olarak SQL Server hizmetini yeniden başlatmayın:** Tüm veritabanlarında kesinti yaratır. `DBCC SHRINKFILE` ile sürekli daraltma ve yeniden büyüme döngüsü oluşturmayın; kullanımdaki TempDB alanını kurtaramaz.

5. **Kalıcı çözüm:** TempDB'yi iş yüküne uygun boyutlandırın; gereksiz spill'leri, uzun snapshot transaction'larını ve sorgu planlarını düzeltin, disk/alan eşiği için büyüme alarmı ekleyin.

5. Doğrulama / Verification

- M34 tekrar güvenli boş alanı gösteriyor ve artan kullanıma rağmen kararlı.

- Önceden başarısız olan sorgu tamamlanıyor; disk alanı ve TempDB version store trendi düzeldi.

6. Geri Alma / Rollback

- `FILEGROWTH` önceki değere alınabilir; dosya boyutunu küçültmek alan kullanımına bağlıdır ve otomatik rollback yoktur.

- `KILL` geri alınamaz; transaction geri sarılır, uygulama gerekirse tekrar dener.

Mühendislik Triadı: Doğrudan Teşhis Scriptleri

Bu runbook kriz müdahalesinde darboğazı tespit etmek için önerilen hazır SQL / Shell scriptleri:

Tüm Scriptler (100)
#49 · SQLLocking

SQL Server'da Uzun Süredir Açık Transaction'ları Bulma

Uzun süre açık kalmış transaction'ları sahipleriyle listeler. Log truncation'ı engelleyen ve kilit tutan işlemleri tespit eder.

#52 · SQLMonitoring

SQL Server TempDB Kullanımı ve Alanı Tüketen Oturumlar

TempDB'de yer kullanan oturumları ve kullanım türünü (user, internal, version store) gösterir. TempDB dolması sorunlarının kaynağını bulur.

Tetikleyen Alarmlar ve Metrikler
M34SQL Server TempDB Boş AlanıSQL Server

Diğer SQLSERVER Runbook'ları